Cấu trúc have something done: nhờ người khác làm giúp
Cấu trúc 'have something done' có dạng 'S + have + tân ngữ (vật) + V3/ed'. Nghĩa của nó là chủ ngữ không trực tiếp làm việc đó, mà thu xếp để người khác làm cho mình. Ví dụ: 'I had my hair cut yesterday' nghĩa là tôi đã đi cắt tóc (do thợ cắt, không phải tôi tự cắt). 'She has her car repaired every year' — cô ấy để người ta sửa xe cho mình hằng năm. Điểm cần nhớ là tân ngữ đứng sau 'have' thường là vật hoặc một phần cơ thể, và động từ chính luôn ở dạng quá khứ phân từ V3/ed, bất kể thì của 'have'. Cấu trúc này cũng dùng để nói về sự việc không may xảy ra với mình: 'He had his wallet stolen' (anh ta bị mất ví), ở đây không có ý nhờ vả gì mà là điều bất lợi xảy đến. Nhận biết được 'have' trong cấu trúc này là trợ động từ cầu khiến, chứ không phải động từ 'có' thông thường, là chìa khóa để không dịch sai câu.
Cấu trúc get something done: biến thể thân mật hơn
Song song với 'have', ta có 'get something done' với dạng 'S + get + tân ngữ + V3/ed'. Nghĩa giống hệt 'have something done': nhờ người khác làm giúp. Ví dụ: 'I got my hair cut' có nghĩa tương tự 'I had my hair cut', nhưng 'get' mang giọng điệu thân mật, tự nhiên hơn trong giao tiếp hằng ngày, còn 'have' có vẻ trang trọng hơn. Cả hai đều được chấp nhận trong đề thi, nhưng khi đề cho sẵn 'get' thì bạn phải chia đúng thì của 'get' và giữ động từ chính ở V3/ed. Một khác biệt nhỏ nữa là 'get something done' đôi khi mang hàm ý xoay xở, khó khăn để hoàn thành việc gì đó, trong khi 'have' trung tính hơn. Ví dụ: 'After a lot of trouble, we finally got the house painted before winter'. Về mặt ngữ pháp, 'get' cũng có thể diễn tả việc khiến sự việc xảy ra, nên cần đọc ngữ cảnh để phân biệt 'được làm hộ' và 'bị động không mong muốn'.
have someone do và get someone to do something
Khi muốn nói nhờ một người cụ thể làm việc gì, ta dùng hai cấu trúc: 'S + have + someone + V (nguyên thể)' và 'S + get + someone + to-V'. Ví dụ: 'I had the mechanic check my brakes' và 'I got the mechanic to check my brakes'. Cả hai đều có nghĩa 'tôi nhờ người thợ kiểm tra phanh xe'. Điểm khác biệt về hình thức rất đáng nhớ: sau 'have' là động từ nguyên thể không 'to', còn sau 'get' phải có 'to'. Vì vậy 'I had him go' đúng, nhưng 'I had him to go' sai; ngược lại 'I got him to go' đúng, nhưng 'I got him go' sai. Nếu muốn đổi sang dạng bị động, ta chuyển thành 'someone + be + V3/ed + to-V': 'I was made to wait' và 'He was forced to apologise'. Cần phân biệt kỹ nhóm 'make, let, have' — ba động từ này đều theo sau bởi động từ nguyên thể không 'to' khi ở thể chủ động, nên học sinh hay viết thừa 'to'. Ghi nhớ cặp đối lập 'have + V' và 'get + to-V' sẽ giúp bạn chọn đúng hình thức trong hầu hết các câu trắc nghiệm.
Lỗi thường gặp và phân biệt với nghĩa sở hữu thông thường
Lỗi phổ biến nhất của học sinh Việt Nam là nhầm 'have something done' với 'have' mang nghĩa sở hữu. Câu 'I had my house painted' không có nghĩa 'tôi có ngôi nhà được sơn' theo kiểu sở hữu, mà là 'tôi đã cho người sơn nhà'. Nếu chỉ muốn nói sở hữu, ta viết 'I have a house'. Do đó, khi thấy 'have + tân ngữ + V3/ed', hãy hiểu đó là cấu trúc cầu khiến. Lỗi thứ hai là chia sai dạng động từ chính: viết 'I had my hair cutted' (sai) thay vì 'cut' vì 'cut' là động từ bất quy tắc giữ nguyên dạng. Lỗi thứ ba là thêm 'to' không đúng chỗ: 'I got my hair to cut' (sai) vì 'get something done' không dùng 'to'. Mẹo kiểm tra: nếu sau 'have/get', bạn thấy một tân ngữ là vật và một động từ ở dạng V3/ed, thì đó là cấu trúc cầu khiến 'được làm hộ'; nếu động từ theo sau là nguyên thể (không 'to' với 'have', có 'to' với 'get'), thì tân ngữ phải là người. Nắm chắc sự khác nhau giữa 'tân ngữ vật + V3/ed' và 'tân ngữ người + V' là bạn đã làm chủ dạng câu này.
THỬ NGAY
Choose the correct sentence:
Chọn một đáp án để xem giải thích.
Áp dụng một ví dụ vào câu của riêng bạn trước khi sang bài tiếp theo.
Câu bị động tiếng Anh và ứng dụng
Trở lại thư viện